شبکه اجتماعی و نرم افزار های پیام رسان

چکیده: شاید شما هم جزء افرادی باشید که آخرین تصویر قبل از خواب و اولین تصویر بعد از بیداری، صفحه تلگرامشان است. اگر هم هنوز جزء این افراد نشده اید با جریان اعتیاد به شبکه اجتماعی ، احتمال زیادی دارد که تا چند وقت دیگر به جرگه این افراد بپیوندید. اگر سرتان برای درد سر هم درد کند شاید یک کانال یا گروه تلگرامی را در حال اداره داشته باشید.

تلگرام یک دوست موقت

جان تمپل، یکی از نخست وزیران قدیم انگلستان، جایی گفته بود که «انگلستان دوستان یا دشمنان دائمی ندارد، تنها منافع دائمی دارد.» فارغ از این اکه این جمله چقدر از لحاظ اخلاقی، قابل قبول است واقعیت دنیای سیاست امروز است و نه فقط در دنیای سیاست که در عالم کسب و کار نیز همین قاعده صادق است . اما به هر حال قبلا مطلبی از من در همین سایت درباره اداره کانالهای تلگرام منتشر شده است که نام آن را گذاشته بودم «دوست خوب من تلگرام». اما به مصداق همان قاعده، این دوستی نیز تا آنجا ادامه دارد که منفعتی به دنبال داشته باشد. تامل در این موضوع از آنجا اهمیت پیدا می کند که تلگرام به سرعت به یک اپلیکیشن پرکاربرد در ایران تبدیل شده است و جریان­ های درآمدی و البته هزینه­ ای زیادی در فرآیند مدیریت کسب و کارهای مختلف ایجاد کرده است.

واتس آپ، تلگرام یا … ؟ مساله این است!

سوال  اینجاست که تلگرام به کدام سو می رود و چه آینده ای برای آن متصور است؟ البته تا زمانی که ما فقط یک کاربر عادی تلگرام باشیم و از آن تنها برای تبادل پیام یا نهایتا سرگرم شدن  در گروه ها و کانال ها استفاده کنیم پاسخ این سوال چندان اهمیتی نخواهد داشت. آیا امروز کسی دلش برای واتس آپ تنگ شده است؟ طبیعتا اگر روزی تلگرام هم دیگر وجود نداشته باشد یا حتی وجود داشته باشد اما مورد استفاده ما و اعضای شبکه اجتماعی قرار نگیرد ، احساس نخواهیم کرد که اتفاق مهمی افتاده است. اهمیت مساله پیش بینی تلگرام مربوط به زمانی است که ما از امکانات تلگرام مثل کانال ها و گروه ها برای پیشبرد اهداف تجاری خود استفاده کرد و از آن برای معرفی محصول و ایجاد یک جریان ترافیکی از خریداران، ایجاد کانال های تبلیغاتی و سرگرمی برای کسب درآمد استفاده کرده ایم.

بستر پیدایش تلگرام

از پیدایش تلگرام مدت چندانی نگذشته است و همه به یاد دارند چطور ظرف مدتی کوتاه، نرم افزارهای پیام رسان دیگر مانند واتس آپ، وایبر و وی چت و لاین و تانگو  جای خود را به تلگرام دادند. آیا تلگرام در مقایسه با آنها نرم افزار فوق العاده ای بود؟ آیا واتس آپ و وایبر در آن زمان، محدودیت خاصی داشتند؟ حساسیت مسئولان کشور به آنها را نمی توان انکار کرد.اما لااقل درباره بعضی از این نرم افزارها هیچ وقت موضوعی جدی و طولانی نبود. ضمن آن که فیسبوک هم از سال ۸۸ فیلتر شده است. اما تا مدتها شبکه اجتماعی مورد علاقه ایرانی ها بود و هیچ وقت فیلتر مانع استفاده از آن نشد.

امتیازات تلگرام را نمی توان انکار کرد. تلگرام یک نرم افزار نسبتا سبک محسوب می شود؛ با ایجاد قابلیت رمزگذاری، ورود دومرحله ­ای و سکرت چت، روی امنیت پیام مانور زیادی داده است و با قابلیتهایی همچون گروه، کانال و ساخت استیکر، استفاده از آن را جذاب کرده است. با این حال، نرم افزارهای پیام رسان دیگر نیز از جذابیت های قابل توجهی برخوردارند و در مجموع تفاوت اساسی خاصی نیز بین تلگرام با سایر پیام رسان ها دیده نمی شود.

 تلگرام در دنیا آنقدر هم پرطرفدار نیست و اگر نگوییم اکثریت اما بخش قابل توجهی از کاربران آن را ایرانی­ ها تشکیل می دهند. این امر نشان دهنده آن است که تلگرام برای ذائقه عموم کاربران در جهان، شگفتی خاصی محسوب نمی شده است و استقبال کاربران ایرانی  جریان اجتماعی دانست.

تلگرام چه خواهد شد؟ جواب بدیهی است. به احتمال زیاد همان گونه که به سرعت رونق گرفت به سرعت نیز از مد خواهد افتاد. چه زمانی؟ هنوز دقیقا نمی دانیم؛ اما لابد وقتی که استفاده از یک نرم افزار جایگزین، در بین ایرانیها مد شود. احتمالا این زمان خیلی دور نیست.

بقیه چه اوضاعی دارند؟

توجه ما ایرانی ها به تلگرام، بقیه نرم افزارهای پیام رسان را  از یاد ما برده است. البته یکی از ویژگی های نرم افزارهای پیام رسان، همین منطقه ای بودن آنهاست. مثلا تلگرام در ایران و برزیل پرکاربر است و ویچت در چین طرفداران زیادی دارد. این نرم افزار در حال حاضر حدود پانصد میلیون کاربر دارد و توانسته با ارائه‌ سرویس‌های جانبی مانند سرویس‌های بازی، پرداخت و رزرو، نیازهای زیادی از کاربران را رفع کند. لاین در ژاپن و کیک در آمریکا نیز به نوبه خود تلاش می‌کنند تا با عرضه سرویس‌های متفاوت خود را بالا بکشند و کاربران بیشتری جذب کنند. در این شرایط رقابتی، لاین اعلام کرده که به‌زودی از یک سرویس هوش مصنوعی راهنما، چیزی تقریبا مشابه دستیار دیجیتالی فیسبوک در پلت‌فرم خود رونمایی خواهد کرد.

این سرویس با به‌کارگیری قدرت هوش مصنوعی قادر به تقویت روبات‌های چت خواهد بود تا بهتر بتوانند به درخواست‌های کاربران پاسخ بدهند. هدف لاین از ارائه این سرویس، رقابت با سرویس‌های دیگری همچون ویچت بوده است.

 لاین:

 لاین امیدوار است با معرفی روبات‌ها بتواند مشتریان بیشتری را جذب پلت‌فرم پیام‌رسانی خود کند. البته لاین در حال حاضر با فروش استیکرها و گرفتن تبلیغات فراوان، تجارت موفقی را پشت سر می‌گذارد. بنابر گزارش‌هایی که منتشر شده شرکت لاین در سال ۲۰۱۵ در مقایسه با سال قبل از آن ۴۰% سود بیشتری کسب کرده و توانسته آن را به رقم قابل توجه ۱/ ۱ میلیارد دلار برساند.

 واتس آپ:

در این بین نباید از واتس‌اپ غافل بود. این شرکت با وجود مخاطبان بسیاری که دارد بیکار ننشسته و در تلاش مداوم است که جایگاه خود را ارتقا دهد. این شرکت با داشتن بیش از یک میلیارد کاربر، در مجموع رشد جالب توجهی دارد. واتس‌اپ که تا پیش از این برای موبایل طراحی شده بود چندی پیش از نسخه وب خود نیز رونمایی کرد. همچنین این شرکت در یکی از به‌روز‌رسانی‌هایش امکان برقراری تماس صوتی برای کاربرانش را مهیا کرد. با اضافه کردن قابلیت تماس صوتی به واتس‌اپ، فاصله بین این سرویس پیام رسان با پیام‌ رسان‌های مطرح زمان خود مانند وایبر بیشتر شد.

یکی از اقدامات مهمی که واتس‌اپ به دنبال آن کاربران بسیاری را به خود جلب کرد رایگان‌کردن این اپلیکیشن بود. این پیام‌رسان پیش از این فقط برای یک سال رایگان بود و کاربر برای استفاده سال‌‌های بعد باید یک دلار پرداخت می‌کرد. اما چندی پیش واتس‌اپ اعلام کرد که این هزینه را حذف کرده است. تاثیری که این اقدام واتس‌اپ بر تعداد کاربرانش داشت به طرز چشمگیری مشهود بود. پیش از این اقدام تعداد کاربران  واتس‌اپ ۹۰۰ میلیون نفر بود که پس از گذشت دو هفته از این اقدام واتس‌اپ اعلام کرد که تعداد مشترکانش به یک میلیارد نفر رسیده است.

شبکه اجتماعی فیس بوک:

واتس آپ متعلق به کمپانی فیس بوک بود. این شرکت در کنار داشتن شبکه های اجتماعی اینستاگرام و فیس بوک، صاحب اپ های پیام رسانی فیسبوک مسنجر و واتس اپ نیز می باشد. فیس بوک مسنجر به نوبه خود با ایجاد یکپارچکی با شبکه اجتماعی فیس بوک، یک موفقیت خاص در این زمینه به شمار می آید. به تعبیر زاکربرگ، چت‌کردن و استفاده از سرویس‌های پیام‌ رسان جزو معدود کارهایی است که کاربران بیش از شبکه‌ سازی در فضای مجازی انجام می‌دهند.

گوگل نیز یکی اپلیکیشن اسپیس را به بازار عرضه کرده است. کاربران این اپلیکشین می‌توانند در آن یک فضا ایجاد کرده و پس از انتخاب یک موضوع، افرادی را که می‌خواهند درباره آن موضوع صحبت کنند وارد آن کنند و با یکدیگر درباره آن موضوع به گپ‌زدن بپردازند؛ مثلا هنگام رفتن به سفر می‌توانید همسفرهای خود را به این فضا دعوت کنید و برای سفر برنامه‌ ریزی کنید. یکی از ویژگی‌های جالب توجه این شبکه اجتماعی این است که شما می‌توانید ویدئوهای جدید یوتیوب را با دوستانتان به اشتراک بگذارید. همچنین می‌توانید عکس یا فیلمی را که خودتان گرفته‌اید بین دوستان خود به اشتراک بگذارید و درباره آن با هم گپ بزنید.

تلگرام نرم افزار پیام رسان است نه یک شبکه اجتماعی!

تلگرام اساسا یک نرم افزار پیام رسان است نه یک شبکه اجتماعی. سایت هایی مثل فیس­بوک، توییتر و اینستاگرام، یک شبکه اجتماعی (با صرف نظر از اما و اگرهای جامعه­ شناختی این واژه) محسوب می شوند و تلگرام، لاین، واتس آپ و امثال آن یک نرم افزار پیام رسان هستند. نرم افزارهای پیام رسان بطور ویژه مبتنی بر چت و پیامهای کوتاه می باشند. البته مرز بین نرم افزار پیام رسان و شبکه اجتماعی به مرور در حال کم شدن است و مثلا شما می توانید در تلگرام انواع مدیا نظیر فیلم و عکس را با دیگران به اشتراک بگذارید و با استفاده از امکاناتی نظیر کانال و تلگرام، جمعیتی را به دور خود جمع کنید. با این حال، نمی توان این محیط را مشابه شبکه های اجتماعی دانست.

تفاوت شبکه اجتماعی و نرم افزار پیام رسان

در محیط نرم افزار پیام رسان، تفاوتی بین پیام اصلی و کامنت های پیرامون آن وجود ندارد (مثل گروه) یا اساسا امکان کامنت وجود ندارد (مثل کانال) امکان جستجوی محتوا در این نرم افزار محدود به پیامهایی است که با شما مستقیما به اشتراک گذاشته شده و همچنین کانالها و گروه هایی که در آنها عضو می باشید. بنابر این علی­رغم آن که گفته می­ شود روزانه بیش از یک میلیون پیام تنها در کانالهای فارسی تلگرام تبادل می شود شما به این حجم عظیم اطلاعات دسترسی چندانی ندارید.

این محیط از سایر بخشهای وب هم مجزاست و شما نمی توانید مثلا در موتور جستجویی مثل گوگل، محیط تلگرام را برای یک کلیدواژه جستجو کنید. در واقع شما در محیط تلگرام، نمی توانید کنشگری چندان فعال و انتخابگر باشید و درجاتی از محدودیت پیش روی تصمیم گیری شماست. شما ناچارید از میان محتوایی که مستقیما یا غیر مستقیم (از طریق گروهها و کانالها) برای شما ارسال می شود دست به انتخاب بزنید.

انرژی و وقت لازم برای پیدا کردن یک متن و محتوای خاص در تلگرام خیلی بیشتر از پیدا کردن همین مطلب در سایتهای اینترنتی و شبکه های اجتماعی خواهد بود. علاوه بر این، انتقال از محیط تلگرام به سایر صفحات وب و بالعکس نیز ساده و آسان نیست. در واقع تلگرام و سایر نرم افزارهای مشابه محیطی بسته و محدود هستند که برای دیده شدن در آن باید تلاش بیشتری کرد.

نرم افزار پیام رسان با توجه به مجموعه آپشنهایی که در آن تعریف شده است مانند هر پدیده تکنولوژیکی دیگر یک نقطه مرگ دارد که تلگرام نیز لاجرم در مسیر رسیدن به آن حرکت می کند.می دانم که الان تلگرام پرطرفدار است. اتفاقا این نقطه مرگ در شرایطی رخ خواهد داد که استفاده کنندگان از آن پدیده بسیار زیاد شده و به یک اشباع رسیده باشد.

چه باید کرد؟

تا زمانی که نگاه ما به تلگرام به عنوان یک ابزار تبلیغاتی در کنار سایر تکنیکهای تبلیغات باشد مساله چندان پیچیده نیست. واقعیت آن است که در فضای مجازی، هنوز این وب­سایت ها هستند که نقش مغازه را بازی می کنند و شبکه اجتماعی و پیام رسان، وظیفه هدایت ترافیک مشتریان به این مغازه را بر عهده دارند؛ دقیقا وظیفه ای که گوگل و سایر موتورهای جستجو، به شکل دیگری آن را بر عهده دارند.

اگر این نگاه را داشته باشیم که تلگرام یک ابزار تبلیغاتی است آن وقت می توانیم بهترین استفاده را از این ابزار داشته باشیم. در این صورت، توجه به توصیه های زیر، موفقیت ما را در این مسیر بیشتر خواهد کرد.

  • به نکاتی که در مطلب دوست خوب من تلگرام، توصیه شده است عمل کنیم.
  • شبکه های اجتماعی و نرم افزارهای پیام رسان، تنها ابزار بازاریابی و تبلیغات نیستند و تلگرام هم تنها نرم افزار پیام رسان موجود در بازار نیست.
  • در شبکه ها و نرم افزارهای دیگر حضور داشته باشیم و شبکه های نوظهور را مورد ارزیابی قرار دهیم.
  • این آمادگی را داشته باشیم که هر زمان لازم باشد بتوانیم به شبکه های دیگر کوچ کنیم.
  • ترافیک مخاطبان خود در تلگرام را به سمت سایت و سایر شبکه های اجتماعی دیگر هدایت کنیم تا به تدریج چنند نقطه تماس با آنها داشته باشیم.
  • سعی کنیم به شکلی غیر آزاردهنده، شماره تلفن همراه و ایمیل مخاطبان خود را جمع آوری کنیم. این اطلاعات یکتا بوده و نرخ ماندگاری آنها بالاست. یک بانک قوی از این اطلاعات می تواند در هر زمان که نیاز باشد مورد استفاده قرار داده شود. این کار باعث خواهد شد تا در صورت از بین رفتن رونق تلگرام، مشتریان خود را گم نکنیم.

 

منبع: گروه تولید محتوای آوان اندیشه