محتوا نویسی کسب و کار باغ زیتون

 ایجاد باغ زیتون در آب و هوای خشک غیرممکن به نظر میرسد. در ادامه به ممکن بودن ایجاد آن در شهر های خشک و رونق آن با اراده ای خستگی ناپذیر پرداخته ایم.

تصور کن، اگرچه تصور کردنش سخته!

قرار این بار ما محتوا نویسی کسب و کار مزرعه زیتون فدک است. اول فکر می‌کنیم هماهنگی بازدید خیلی سخت باشد. اما خیلی راحت‌تر از آنچه تصور می‌کردیم سر از مزرعه درآوردیم و مهمتر این که بازدید به جز در فصل برداشت زیتون، برای عموم آزاد است. مزرعه زیتون جایی در جاده قدیم قم به سمت کاشان قرار گرفته است؛ با دو بادگیر بلند که احتمال می‌دهیم برای زیبایی ساخته شده باشند. اما….

اگر از قبل چیزی درباره مزرعه فدک نشنیده بودیم باور کردن این که در یک شهر کویری قم، زیتون کاشته شود برایمان محال بود. چه برسد به این که با یک مزرعه زیتون پیشرفته و دانش ‌بنیان مواجه شویم. راستش وقتی اسم درخت زیتون را می ‌شنویم  بیشتر یاد باغ‌ های سرسبز زیتون در شمال کشور می ‌افتیم و کمی که بیشتر فکر کنیم برای اثبات فرضیه خود این واقعیت را یادآوری می‌کنیم که ترکیه، اسپانیا، سوریه، لبنان و فلسطین با برخورداری از آب و هوای معتدل و مدیترانه ‌ای جزء کشورهای اصلی در زمینه کشت زیتون هستند و هرطوری حساب کنیم نوبت به منطقه ‌ای کویری مثل قم نخواهد رسید. آقای سید احمد بلند نظر، بنیان‌ گذار مجتمع کشت و صنعت زیتون فدک، دقیقا روی همین موضوع دست گذاشته است.

هر کسی کو دور ماند از اصل خویش….

پدر او یک کشاورز یزدی بود که برای تحصیل  به قم آمد و در این شهر، به کشت و زرع هم مشغول شد.سید احمد هم دانش ‌آموخته رشته اقتصاد بازرگانی است. پیش از انقلاب به کار تجارت فرش و صادرات آن به خارج از کشور مشغول بود و همزمان، در مبارزات انقلابی هم به اندازه خود نقش داشت. انقلاب که پیروز شد بلند نظر معاون جهاد سازندگی اراک شد. فعالیت در جهاد سازندگی در کنار پیشینه خانوادگی، او را به کشاورزی ترغیب کرد و  برای خود مزرعه‌ای راه ‌اندازی کرد. زمین کنونی مزرعه  فدک که وسعتی حدود صد هکتار دارد ابتدا متعلق به او و چند شریک دیگر بود که در آن به گندم‌کاری می ‌پرداختند. در کنار گندم‌ کاری، در گوشه ‌ای از مزرعه یک گاوداری احداث کرد و چند هکتار از زمین را هم به کشت علوفه اختصاص داد تا خوراک طبیعی این گاوها تامین شود.

ولی سیمرغ می‌باید شکارم

احمد بلند نظر دوست نداشت با کار پرسودی مثل پرورش گل های زینتی شاخه ‌بریده امرار معاش کند. او به دنبال محصولات استراتژیک بوده و هست. در همان زمان، یک دغدغه جدی فکر او را مشغول کرده بود: کم‌آبی. گندم و محصولاتی از این قبیل، نیاز به آب نسبتا زیادی دارند و کشت آنها در منطقه کویری قم، چندان توجیه ‌بردار نیست. او به این نتیجه رسید که باید به جای زراعت به سمت باغبانی روی آورد.مانند ایجاد باغ زیتون !!!  البته بعد ها کشت گیاهان دارویی را هم به عنوان یک استراتژی مناسب در مواجهه با کم ‌آبی مورد پذیرش قرار داد و الان هم بخش کوچکی از مزرعه او به کاشت گیاهان دارویی مانند به ‌لیمو، اختصاص یافته است.

برای مواجهه با کم ‌آبی، به دنبال درختانی بود که بتوانند در شرایط خشکی و شوری دوام بیاورند. در مطالعات و تحقیقاتی که داشت به انتخاب عجیبی رسید؛ زیتون! هر کس از این تصمیم او باخبر می‌شد تعجب می‌کرد و سعی می‌کرد به نحوی او را منصرف کند. این گیاه نیازمند آب زیاد است. به خاطر همین، تصمیم گرفت قبل از هر کاری، این ایده را به صورت آزمایشی اجرا کند. گوشه کوچکی از زمین کشاورزی خود را به عنوان مزرعه تحقیقاتی انتخاب کرد و ۲۴ واریته مختلف زیتون را از نقاط مختلف کشور و خارج از کشور جمع کرد و آنجا کاشت. ۲۱ واریته کاملا از بین رفتند. نتیجه عجیبی نبود. اما چیزی که جالب توجه بود این واقعیت بود که سه نوع زیتون در آب و هوای قم دوام آوردند. بلندنظر هم تصمیم گرفت کار بر روی این سه گونه زیتون را آغاز کند.

راه‌های نرفته، همیشه پرماجراترند

اما تامین نهال مورد نیاز، چندان راحت نبود. حل این مشکل برای مرد با اراده ‌ای مثل مهندس بلند نظر سخت و دشوار نبود. در گوشه‌ای از مزرعه، یک گلخانه مکانیزه برای کشت نهال زیتون ، ساخته شد. خوب است بدانید، در این گلخانه که بیشتر از بیست سال پیش ساخته شد علاوه بر استفاده از ترموستات، برای کنترل رطوبت هم از دستگاههای خودکار مجهز به سنسور استفاده شده است؛ کاری که بعد از این همه سال هنوز در بسیاری از گلخانه ‌ها به صورت دستی انجام می‌شود.

نهال‌ ها که آماده شدند آنها را به مزرعه انتقال دادند. هرچند شش تا هفت سال طول می‌کشد تا یک درخت به ثمردهی برسد.  آنطور که بلند نظر می‌گوید زیتون درخت حساسی است و برای آن که بارور شود زحمت زیادی لازم است. اما وقتی به ثمردهی برسد تا سال ‌ها محصول می‌دهد.درخت زیتون تا پانزده سالگی روند افزايش محصول خواهد داشت و سپس تا سن ۵۰ سالگي محصول يكنواخت داشته و بعد از ۸۰ سال با تجديد هرس حيات دوباره مي‌گيرد. البته درخت ها نیاز به هرس سالانه هم دارند که دی ‌ماه بهترین وقت برای این کار است. در کنار هرس کردن، یکی دیگر از اصول نگهداری زیتون، توجه به موضوع آبیاری است.  درخت زيتون در زمان گل‌آذين به آب زياد نياز دارد اما زمان گل‌ دهي بايد ميزان آبياري را كم كرد.

محتوا نویسی کسب و کار مزرعه زیتون

یک شب سرد زمستان در مزرعه زیتون

در فاز نخست پنج هکتار از مزرعه به پرورش زیتون اختصاص داده شد و به تدریج این مقدار به هشتاد هکتار رسید. البته در سرمای سال ۸۶ تقریبا همه درخت ‌های زیتون باغ از بین رفتند و سید احمد بلند نظر ناچار شد دوباره از اول، نهال زیتون در باغ بکارد. وقتی از او می ‌پرسم از این اتفاق ناراحت نیستی؟ جواب حکمت ‌آلودی به من می‌دهد: «کسی باید ناراحت باشد که وقت خود را به سرگرمی اختصاص داده و از وظیفه خود غفلت کرده است. من در آن شب‌های سرد تا صبح در کنار درختان بودم و هر کاری توانستم برای سالم نگه‌ داشتن آنها انجام دادم. وقتی آدم وظیفه ‌اش را انجام دهد هر نتیجه ‌ای که به دست بیاید ناراحتی در آن جایی ندارد.»

البته بعد از این اتفاق، پیدا کردن روش ‌های مناسب برای پیش‌ گیری از سرمازدگی به یکی از موضوعات تحقیقاتی مزرعه زیتون تبدیل شد. بطور کلی، مهندس بلند نظر به آزمایش و مطالعه، اهتمام ویژه‌ای دارد. به خاطر همین موضوع، یکی از دخترهایش، کارشناسی ارشد ژنتیک خوانده و مسئول تحقیق و توسعه مزرعه است. پروژه‌هایی مثل کشت بافت و شناسایی ارقام مقاوم به شوری و خشکی از مطالعات این واحد هستند. همچنین تشکیل بانک ژنی زیتون توسط همین واحد انجام شده که به تایید انجمن ژنتیک کشور نیز رسیده است.

کیفیت مزرعه زیتون، حرف اول را می‌زند

از ملموس‌ترین نتایج توجه به کاربرد علم و دانایی، تولید محصولاتی باکیفیت در مزرعه زیتون می‌باشد. مطابق استانداردهای جهانی و بر اساس بر اساس کیفیت و مقدار عناصر سمی، روغن زیتون به چهار گرید  فرابکر(Extra virgin olive oil) بکر (virgin)، معمولی (ordinary) و صنعتی تقسیم می شود که محصول مزرعه فدک، یک روغن فرابکر محسوب می‌شود که گواهی ‌نامه ‌های بین‌المللی اخذ شده، گواه همین موضوع است. توجه به کشت ارگانیک، دلیل دست‌ یابی به این موفقیت می‌باشد. در مزرعه فدک، از کود و سموم شیمیایی استفاده نمی‌ شود. فضولات دامی گاوداری مزرعه، نیاز عمده کودی زمین را تامین می‌کند. علاوه بر این، از کانال کود هم  برای تبدیل شاخ و برگ خشک درختان به کود، استفاده می‌شود. کانال کود، طرح ابتکاری همین مزرعه می‌باشد که برای آن گواهی ثبت اختراع نیز گرفته ‌اند.

این مزرعه در زمینی به وسعت حدود ۱۲۰ هکتار واقع شده و آبادانی در همه جای آن به چشم می‌خورد؛ البته همه جا به جز یک نقطه! بلند نظر تکه کوچکی از مزرعه زیتون  را به حالت طبیعی خود نگه داشته تا هر کس از مزرعه بازدید می‌کند با دیدن این زمین خشک و ناهموار و بی‌آب و علف بفهمد چه مسیر دشواری برای آباد کردن این مزرعه برداشته شده است.

محتوا نویسی کسب و کار مزرعه زیتون

و اما محصول زیتون

زيتون داراي چهار مرحله رشد شامل سبز، زرد، بنفش و سياه است. زيتون زرد براي كنسرو و بنفش براي روغن ‌گيري مناسب است. البته  ممكن است روي يك درخت زيتون هر چهار نوع زيتون سبز، زرد، بنفش و سياه باشد که یکی از مشکلات برداشت زیتون می‌باشد و ملاک کار بیشترین و عمومی ‌ترین نوع زیتون روی درخت است. زیتون‌های برداشت شده برای فرآوری به واحد صنعتی مجتمع منتقل می‌شوند که در گوشه ‌ای دیگر از مزرعه قرار دارد.  زیتون به صورت خام قابل مصرف نیست. در واقع برداشت زیتون یا به قصد روغن ‌کشی است یا باید به صورت کنسرو شده مصرف شود. البته این عضو شورای زیتون کشور به ما توصیه می‌کند که ذائقه خود را به طعم تلخ  آن عادت دهیم. چون همین ماده تلخ، عنصر اصلی ضد سرطان و آنتی‌اکسیدان زیتون محسوب می‌شود.

همینجا می ‌فهمیم بادگیرهای بلندی که در مزرعه زیتون ساخته شده‌اند وظیفه خنک نگه‌ داشتن سالن انبار محصولات تولیدی را بر عهده دارند و انصافا هم خیلی خوب مسئولیتشان را انجام می‌دهند. تفاله زیتون واحد روغن‌ کشی به عنوان خوراک دام گاوداری مجتمع مورد استفاده قرار می‌گیرد.

از بلندنظر، سراغ زیتون سیاه را می‌گیریم.«زیتون سیاه در ایران، قابل کشت نیست و زیتون ‌هایی که به نام زیتون سیاه ایرانی در بازار به فروش می‌ رسند با استفاده از مواد مصنوعی سیاه شده‌اند که برای سلامتی فوق‌العاده زیان ‌بار می ‌باشند.

از دیگر ملاحظات اساسی مزرعه زیتون فدک، توجه به موضوع بسته‌ بندی است. آنها قبلا روغن را در ظروف شیشه‌ای بسته ‌بندی می‌کردند. اما بعد از این که به این نتیجه رسیدند شفاف بودن ظرف بر روی کیفیت روغن اثر منفی دارد از ظروف حلبی دو لایه برای بسته بندی روغن استفاده می‌کند.لایه داخلی این بسته‌ ها جلوی تماس روغن با بدنه حلبی را گرفته و کیفیت آن را  حفظ می‌کند.

محتوا نویسی کسب و کار مزرعه زیتون

افتخارات

مجتمع کشت و صنعت فدک، دارای نشان استاندارد جهانی I.O.O.C استاندار اروپایی برای تولید محصول طبیعی Extra virgin[/b]  می‌باشد. این شرکت برای ابداع کانال کود دارای گواهی‌نامه ثبت اختراع می‌باشد. همچنین بررسی مورفولوژی و سیتولوژیکی ارقام مختلف زیتون، شناسایی بهترین گرده‌افشان برای ۳۰ رقم زیتون داخلی و خارجی، ایجاد باغات کلکسیون مشتمل بر ۱۰۲ رقم زیتون در جهان (۱۸ رقم داخلی) و تبدیل مزرعه فدک به بانک ژنی زیتون از دیگر ابتکارات آن می‌باشد. این بانک ژنی به تایید انجمن ژنتیک ایران نیز رسیده است.

مزرعه زیتون فدک امروز به یک دانشگاه تجربی کشاورزی در زمینه کشت و تولید زیتون تبدیل شده است و سالانه بیش از ۳۵۰۰ کشاورز، محقق و دانشجو از داخل و خارج کشور برای کشف راز موفقیت این کشاورز نمونه به قم می‌آیند.در باغ ۱۲۰ هکتاری فدک ۸۰ هکتار به کشت زیتون اختصاص دارد و در بقیه آن یونجه، پسته، انار و دیگر گیاهان و سبزیجات کشت می‌شود.

در این مزرعه هیچ چیز دور ریخته نمی شود. تفاله زیتون برای دام‌داری، برگ زیتون برای کارخانه ‌های صنعتی، شاخ و برگ خشک‌‌ شده برای کانال کود مورد استفاده قرار می گیرند. به قول آقای بلند نظر «هیچ وقت نگویید علف هرز، خداوند هیچ علفی را هرز نیافریده است. این دانش محدود ماست که باعث شده این علف در جایی که نباید بروید و ندانیم چه استفاده‌ای از آن به عمل آوریم»

حرف آخر

می‌گویند مرد مومن هر کاری بر عهده می‌گیرد طوری آن را به انجام می‌رساند که انگار همین کار مرکز دنیاست. بلندنظر هم با همین شور و اشتیاق، زیتون پرورش می‌ دهد. شعار او این است: «خوب تولید کن! تبلیغ نکن! با عزت بفروش!‌» برای همین است که محصولات مزرعه فدک هیچ‌ گاه تبلیغات ندارد. از او می ‌پرسم چرا زیتون؟ چرا کویر؟ با خنده جواب می‌دهد تا مرد از نامرد شناخته شود. بعضیها پشت سرش حرفهایی می‌زنند و جواب او همین است: من این مزرعه را ساختم. بهانه ‌گیران جواب بدهند خودشان چه کار کرد‌ه‌ اند؟

گروه تولید محتوای آوان اندیشه

Summary
Review Date
Reviewed Item
زیتون فدک، تجلی اراده یک ایرانی خستگی‌ناپذیر در شهری کویری
Author Rating
4